Czym jest metronom i dlaczego warto z nim ćwiczyć?
Metronom to narzędzie, które wydaje równe kliknięcia w wybranym przez ciebie tempie, mierzonym w uderzeniach na minutę (BPM). Ćwiczenie z metronomem pomaga utrzymać równe tempo, opanować trudne fragmenty – zaczynając powoli i stopniowo przyspieszając – oraz przygotować się do gry z innymi muzykami, z akompaniamentem lub z orkiestrą.
Metronom mechaniczny opatentował w 1815 roku Johann Nepomuk Maelzel, a Beethoven był jednym z pierwszych kompozytorów, którzy umieszczali w swoich utworach oznaczenia metronomiczne. Dlatego do dziś w nutach widać skrót „M.M.”: oznacza on „Metronom Maelzla”. M.M. ♩ = 60 to 60 ćwierćnut na minutę, czyli jedno uderzenie na sekundę.
Jak korzystać z naszego metronomu online: BPM, metrum, akcenty i podział rytmiczny
- Ustaw tempo suwakiem, przyciskami + / – lub wpisując liczbę – w zakresie od 20 do 300 BPM. Obok pojawi się odpowiednie oznaczenie tempa, np. Andante lub Allegro.
- Wybierz metrum, np. 4/4 dla większości piosenek pop lub 3/4 dla walca.
- Włącz akcent, aby pierwsze uderzenie w każdym takcie brzmiało wyraźniej.
- Dodaj podział rytmiczny (ósemki, triole, szesnastki lub off-beat), aby ćwiczyć złożone rytmy.
- Wybierz dźwięk (Klik, Woodblock lub Bip) i ustaw głośność.
- Naciśnij Start i graj! Ponumerowane pola uderzeń podświetlają się w rytm, więc możesz śledzić takt także wzrokiem.
Jakie rodzaje metrum mogę wybrać?
Nasz metronom oferuje 18 rodzajów metrum. Wybija te uderzenia, które muzycy czują i pokazują przy dyrygowaniu, dlatego w metrum 6/8 usłyszysz dwa kliknięcia w takcie, a nie sześć.
| Metrum | Kliknięcia w takcie | Każde kliknięcie to | Typowe zastosowania |
|---|---|---|---|
| 2/4 | 2 | ćwierćnuta | marsze, polki |
| 3/4 | 3 | ćwierćnuta | walce, menuety |
| 4/4 | 4 | ćwierćnuta | większość muzyki pop, rockowej i klasycznej |
| 5/4 | 5 | ćwierćnuta | jazz, muzyka filmowa |
| 6/4 | 2 | półnuta z kropką | wolne utwory o podziale trójdzielnym |
| 7/4 | 7 | ćwierćnuta | rock progresywny, muzyka współczesna |
| 2/2 (alla breve) | 2 | półnuta | marsze, szybkie części utworów klasycznych |
| 3/2 | 3 | półnuta | muzyka barokowa i renesansowa |
| 4/2 | 4 | półnuta | dawna muzyka chóralna i sakralna |
| 3/8 | 3 | ósemka | szybkie utwory w charakterze walca, scherza |
| 5/8 | 5 | ósemka | bałkańska muzyka ludowa |
| 7/8 | 7 | ósemka | muzyka ludowa i progresywna |
| 6/8 | 2 | ćwierćnuta z kropką | jigi, barkarole, kołysanki |
| 9/8 | 3 | ćwierćnuta z kropką | slip jigi (irlandzkie jigi w 9/8), płynne części barokowe |
| 12/8 | 4 | ćwierćnuta z kropką | blues, wolne ballady rockowe |
| 6/16 | 2 | ósemka z kropką | szybkie fragmenty o podziale trójdzielnym |
| 9/16 | 3 | ósemka z kropką | szybkie fragmenty o podziale trójdzielnym |
| 12/16 | 4 | ósemka z kropką | szybkie fragmenty o podziale trójdzielnym |
Jakie warianty podziału rytmicznego mogę wybrać?
Podział rytmiczny dodaje cichsze kliknięcia między głównymi uderzeniami. Dostępne opcje zależą od metrum:
- Metrum o podziale dwudzielnym (np. 2/4, 3/4, 4/4, 2/2): tylko puls, dwa (ósemki), off-beat, triola, triola z pauzą na pierwszej, środkowej lub ostatniej nucie oraz cztery (szesnastki).
- Metrum o podziale trójdzielnym (np. 6/8, 9/8, 12/8): tylko puls, trzy (każda ósemka), długa–krótka, pauza na pierwszej nucie, duola oraz sześć (szesnastki).
Opcje z pauzą świetnie sprawdzają się przy ćwiczeniu off-beatu oraz rytmów swing i shuffle.
Tabela oznaczeń tempa: od Grave do Prestissimo
Włoskie oznaczenia tempa mówią, jak szybko należy wykonać utwór. Dzięki tej tabeli zamienisz oznaczenie z nut na wartość BPM. Nasz metronom przy każdej zmianie tempa pokazuje obok BPM odpowiednie oznaczenie.
| Nazwa włoska | Znaczenie | Zakres BPM |
|---|---|---|
| Grave | bardzo wolno i poważnie | 20–39 |
| Largo | szeroko, wolno | 40–59 |
| Larghetto | dość wolno | 60–65 |
| Adagio | wolno, swobodnie | 66–75 |
| Andante | w tempie spokojnego kroku | 76–107 |
| Moderato | umiarkowanie | 108–119 |
| Allegro | szybko, żywo | 120–155 |
| Vivace | żywo i szybko | 156–175 |
| Presto | bardzo szybko | 176–199 |
| Prestissimo | najszybciej, jak to możliwe | 200–300 |
Podane zakresy są orientacyjne: kompozytorzy i wykonawcy interpretują je różnie, dlatego słuchaj też swojego nauczyciela i nagrań danego utworu.
5 wskazówek, jak skutecznie ćwiczyć z metronomem
- Zacznij o 10–20% wolniej niż w docelowym tempie. Jeśli utwór ma oznaczenie 120 BPM, zacznij od około 96–108 BPM.
- Przyspieszaj o 4–5 BPM, gdy fragment wychodzi czysto. Dobry test: najpierw zagraj go bez błędów trzy razy z rzędu.
- Ćwicz trudne takty w pętli. Powtarzaj z metronomem same problematyczne takty – od dwóch do czterech – zanim zagrasz cały fragment.
- Graj na zmianę z dźwiękiem i bez. Zagraj kilka taktów z metronomem, a potem kilka bez niego, żeby wyrobić w sobie wewnętrzny puls.
- Na koniec zagraj cały utwór w docelowym tempie. Sprawdzisz w ten sposób, czy fragmenty ćwiczone powoli trzymają się razem także w pełnym tempie.