Basket Idź do podsumowania

Twój koszyk jest pusty

Basket Idź do podsumowania

Twój koszyk jest pusty

Uzyskaj nieograniczony dostępdo wszystkich nut na 14 dni Wypróbuj za darmo
Używamy cookies aby ulepszać naszą stronę. Pozostając na stronie wyrażasz zgodę na naszą Politykę Prywatności. ✖

Interaktywne koło kwintowe

Poznaj wszystkie 12 tonacji durowych i molowych dzięki darmowemu interaktywnemu kołu kwintowemu Tomplay. Kliknij dowolną tonację, aby zobaczyć jej znaki przykluczowe, usłyszeć jej gamę i akordy oraz znaleźć tonację równoległą i tonacje najbliżej spokrewnione. Koło działa bezpośrednio w przeglądarce na komputerze, tablecie i telefonie – bez pobierania i bez zakładania konta.

Kliknij dowolną tonację, aby ją poznać Zewnętrzny krąg: tonacje durowe · Wewnętrzny krąg: tonacje molowe
C 0 G 1♯ D 2♯ A 3♯ E 4♯ H Ces 5♯/7♭ Fis Ges 6♯/6♭ Des Cis 5♭/7♯ As 4♭ Es 3♭ B 2♭ F 1♭ a e h fis cis gis as dis es b ais f c g d C dur

C-dur

Równoległa molowa: a-moll
Znaki przykluczowe
Bez krzyżyków i bemoli
Tonacje pokrewne
Dźwięki gamy
Akordy
C (durowy) · C – E – G
Narzędziem do gam

Czym jest koło kwintowe i do czego służy?

Koło kwintowe to schemat, który układa 12 tonacji durowych w okrąg, jak godziny na tarczy zegara. Każda tonacja leży o kwintę czystą wyżej od poprzedniej: zacznij od C na górze i idź zgodnie z ruchem wskazówek zegara do G, D, A i dalej. Każdy krok w tym kierunku dodaje jeden krzyżyk do znaków przykluczowych, a każdy krok w przeciwnym kierunku dodaje jeden bemol (F, B, Es…). Wewnętrzny pierścień pokazuje tonację równoległą molową każdej tonacji, która ma te same znaki przykluczowe.

Jeśli dopiero zaczynasz, to najszybszy sposób, aby nauczyć się znaków przykluczowych i zobaczyć, które tonacje czyta się łatwiej, a które trudniej. Jeśli masz już większe doświadczenie, to mapa harmonii: sąsiednie tonacje mają większość dźwięków wspólnych, więc koło pokazuje, które akordy do siebie pasują, jak budować progresje akordów i dokąd utwór może płynnie modulować.

Ta idea jest starsza niż większość muzyki, którą grasz. W latach 70. XVII wieku urodzony w Kijowie kompozytor Mikołaj Dilecki opisał koło tonacji w swojej gramatyce muzycznej, a w 1728 roku niemiecki kompozytor Johann David Heinichen opublikował kolisty schemat w traktacie o basie cyfrowanym. Od tamtej pory muzycy używają go do nauki, komponowania i improwizacji.

Jak korzystać z naszego interaktywnego koła kwintowego

  1. Wybierz nazwy dźwięków. W menu Notacja w prawym górnym rogu przełączaj się między nazwami amerykańskimi (C D E F G A B), łacińskimi (Do Re Mi Fa Sol La Si) i niemieckimi (C D E F G A H) – tymi samymi, których używamy w Polsce. Wszystkie nazwy w narzędziu zmieniają się od razu.
  2. Kliknij dowolną tonację na kole. Zewnętrzny pierścień pokazuje 12 tonacji durowych, a wewnętrzny ich tonacje równoległe molowe. Wybrana tonacja zmienia kolor na różowy i słyszysz jej akord toniczny. Jej tonacja równoległa jest podświetlona na jasnoróżowo: kliknij ją, aby się przełączyć.
  3. Odczytaj znaki przykluczowe. Panel szczegółów pokazuje je na dużej pięciolinii i wypisuje krzyżyki lub bemole, na przykład „1 krzyżyk: fis”. Przełączaj się między kluczem wiolinowym a basowym – małe pięciolinie wokół koła też się zmieniają. Na telefonie pierścień pokazuje zamiast tego liczbę krzyżyków lub bemoli.
  4. Przejdź do pokrewnych tonacji. Trzy kafelki pokazują subdominantę (IV), tonację równoległą i dominantę (V): tonacje, do których utwór najczęściej moduluje. Kliknij kafelek, aby tam przejść.
  5. Zagraj gamę. Kliknij jeden z siedmiu przycisków dźwięków, aby go usłyszeć, albo naciśnij Zagraj gamę, aby usłyszeć całą gamę w górę, razem z oktawą.
  6. Zagraj akordy. Siedem kafelków pokazuje akordy tonacji z cyframi rzymskimi: I ii iii IV V vi vii° w dur oraz i ii° III iv v VI VII w moll. Kliknij kafelek, aby usłyszeć akord. Linia pod spodem pokazuje jego nazwę i dźwięki, na przykład „C (dur) · C – E – G”.

Gdy będziesz gotowy, kliknij link pod panelem i poćwicz gamę tej tonacji z naszym narzędziem do gam.

Jakie nazwy dźwięków mogę wybrać?

Nazwy dźwięków różnią się w zależności od kraju. Wybierz system, którego używa twój nauczyciel lub twoje nuty.

Notacja Nazwy dźwięków Dobrze wiedzieć
Amerykańska C D E F G A B Używana w krajach anglojęzycznych oraz w większości zapisów akordów w muzyce pop i jazzowej. Amerykańskie B to nasze H, a B♭ to nasze B.
Łacińska Do Re Mi Fa Sol La Si Używana we Francji, Włoszech, Hiszpanii, Portugalii i Ameryce Łacińskiej.
Niemiecka C D E F G A H H oznacza angielskie B, a B – angielskie B♭. Krzyżyk dodaje końcówkę „-is” (fis = F♯), bemol końcówkę „-es” (es = E♭, as = A♭). Tonacje molowe zapisuje się małą literą. Używana w Polsce, w krajach niemieckojęzycznych, w Skandynawii i w dużej części Europy Środkowej.

Jak czytać koło kwintowe

Tonacje durowe i ich znaki przykluczowe

C-dur, na samej górze koła, nie ma żadnych znaków przykluczowych. Zgodnie z ruchem wskazówek zegara każda kolejna tonacja dodaje jeden krzyżyk: G-dur ma 1, D-dur 2, A-dur 3, E-dur 4, H-dur 5, Fis-dur 6, a Cis-dur 7. W przeciwnym kierunku każda tonacja dodaje jeden bemol: F-dur ma 1, B-dur 2, Es-dur 3, As-dur 4, Des-dur 5, Ges-dur 6, a Ces-dur 7.

Aby rozpoznać tonację po znakach przykluczowych, zapamiętaj dwie proste zasady. Przy krzyżykach tonacja durowa leży o półton wyżej od ostatniego krzyżyka: jeśli ostatni krzyżyk to fis, jesteś w G-dur. Przy bemolach tonacja durowa to przedostatni bemol: przy b i es jesteś w B-dur. Jedynym wyjątkiem jest jeden bemol, czyli F-dur.

Tonacje równoległe molowe

Każda tonacja durowa ma te same znaki przykluczowe co jedna tonacja molowa, nazywana jej tonacją równoległą. Tonacja równoległa molowa zaczyna się od 6. stopnia gamy durowej, tercję małą (trzy półtony) poniżej toniki. C-dur i a-moll nie mają znaków przykluczowych, a G-dur i e-moll mają po jednym krzyżyku, fis. Na naszym kole każda tonacja molowa leży na wewnętrznym pierścieniu, tuż obok swojej tonacji równoległej durowej.

Aby sprawdzić, czy utwór jest w dur czy w moll, spójrz na jego pierwszy i ostatni akord. W utworach molowych 7. stopień jest też często podwyższony znakiem chromatycznym, np. gis w a-moll.

Kolejność krzyżyków i bemoli

Krzyżyki zawsze pojawiają się w znakach przykluczowych w tej samej kolejności: fis, cis, gis, dis, ais, eis, his. Taką kolejność otrzymasz, idąc po kole zgodnie z ruchem wskazówek zegara od F. Bemole występują w odwrotnej kolejności: b, es, as, des, ges, ces, fes. Najprościej zapamiętać je, recytując na głos „fis, cis, gis, dis, ais, eis, his” dla krzyżyków i tę samą sekwencję od tyłu dla bemoli.

Tonacje enharmoniczne

Na dole koła trzy pozycje mają po dwie nazwy: H-dur i Ces-dur, Fis-dur i Ges-dur, Cis-dur i Des-dur (oraz ich tonacje równoległe). Te tonacje brzmią na fortepianie tak samo, ale zapisuje się je inaczej: Fis-dur ma 6 krzyżyków, a Ges-dur 6 bemoli. Kompozytorzy zwykle wybierają zapis z mniejszą liczbą znaków, dlatego H-dur (5 krzyżyków) jest znacznie częstsze niż Ces-dur (7 bemoli). Nasze narzędzie pokazuje obie nazwy, a link „Zapisywane też jako…” przełącza między nimi.

Dlatego też koło się zamyka: po 12 kwintach wracasz do tego samego brzmienia. To dlatego koło ma 12 pozycji, ale 15 zestawów znaków przykluczowych.

Tabela znaków przykluczowych

Oto wszystkie 15 tonacji durowych z tonacjami równoległymi molowymi i znakami przykluczowymi.

Tonacja durowa Tonacja równoległa molowa Znaki przykluczowe Krzyżyki lub bemole
C-dur a-moll brak znaków –
G-dur e-moll 1 krzyżyk fis
D-dur h-moll 2 krzyżyki fis, cis
A-dur fis-moll 3 krzyżyki fis, cis, gis
E-dur cis-moll 4 krzyżyki fis, cis, gis, dis
H-dur gis-moll 5 krzyżyków fis, cis, gis, dis, ais
Fis-dur dis-moll 6 krzyżyków fis, cis, gis, dis, ais, eis
Cis-dur ais-moll 7 krzyżyków fis, cis, gis, dis, ais, eis, bis
F-dur d-moll 1 bemol b
B-dur g-moll 2 bemole b, es
Es-dur c-moll 3 bemole b, es, as
As-dur f-moll 4 bemole b, es, as, des
Des-dur b-moll 5 bemoli b, es, as, des, ges
Ges-dur es-moll 6 bemoli b, es, as, des, ges, ces
Ces-dur as-moll 7 bemoli b, es, as, des, ges, ces, fes

5 sposobów na wykorzystanie koła kwintowego podczas ćwiczenia

  • Ucz się gam w kolejności koła. Zacznij od C-dur, potem dodawaj po jednym krzyżyku (G, D, A…), a następnie po jednym bemolu (F, B, Es…). Każda nowa gama różni się od poprzedniej tylko jednym dźwiękiem. Ćwicz je z naszym narzędziem do gam i trzymaj równy puls z naszym metronomem.
  • Znajdź główne akordy każdej tonacji. Trzy akordy durowe tonacji durowej, I, IV i V, leżą na kole obok siebie: w C-dur są to F, C i G. Trzy akordy molowe, ii, iii i vi, to tonacje molowe tuż obok, na wewnętrznym pierścieniu: d-moll, e-moll i a-moll.
  • Buduj progresje akordów. Wiele piosenek wykorzystuje akordy, które sąsiadują na kole. Spróbuj I–V–vi–IV (C – G – a – F), którą słychać w niezliczonych piosenkach pop, albo ii–V–I (d – G – C), najczęstszej progresji w jazzie. Akordy, które przesuwają się krok po kroku przeciwnie do ruchu wskazówek zegara, mocno prowadzą do tonacji głównej: E – A – D – G – C.
  • Moduluj płynnie. Sąsiednie tonacje różnią się tylko jednym dźwiękiem, dlatego przejście z C-dur do G-dur lub F-dur brzmi naturalnie. Tonacje leżące po przeciwnych stronach koła, np. C i Fis, mają niewiele wspólnych dźwięków, a zmiana brzmi o wiele bardziej dramatycznie.
  • Transponuj utwór. Aby przenieść piosenkę do innej tonacji, przesuń każdy akord o tę samą liczbę kroków na kole. C – F – G w C-dur staje się D – G – A w D-dur, dwa kroki zgodnie z ruchem wskazówek zegara. To pomaga wokalistom znaleźć wygodną tonację, a także osobom grającym na instrumentach transponujących, takich jak klarnet, trąbka czy saksofon.

Graj z prawdziwymi muzykami: od teorii do praktyki

Gdy znasz już tonacje i akordy, posłuchaj ich w prawdziwej muzyce. W interaktywnych nutach Tomplay grasz z profesjonalnymi podkładami nagranymi przez prawdziwych muzyków i sam wybierasz tempo akompaniamentu, więc możesz zacząć powoli i stopniowo dojść do pełnego tempa.

Wybieraj spośród ponad 100 000 opracowań nutowych na każdy instrument i każdy poziom, w każdej tonacji: muzyka klasyczna, pop, jazz, muzyka filmowa i wiele więcej. Każdy utwór ma wbudowany metronom, zapętlanie fragmentów i nagrywanie własnej gry.

Najczęściej zadawane pytania

Szukasz inspiracji?

Zajrzyj na nasz blog, aby znaleźć wskazówki do ćwiczeń, pomysły na repertuar i polecane nuty na każdy instrument i każdy poziom.

Odkryj TomBlog

Czas na muzykę!

Graj, ucz się i rozwijaj szybciej — niezależnie od instrumentu i poziomu.

Pomoc